Zo is carnaval ontstaan

De meeste mensen in Nederland kennen carnaval als een uitbundig feest in het zuiden van het land. Een feest van muziek, verkleedpartijen en Hollandse gezelligheid. Maar waar komt het eigenlijk vandaan? Hieronder vind je het antwoord op deze vraag.

Vaarwel aan het vlees

De oorsprong van carnaval komt uit de Middeleeuwen. Het is een katholiek feest wat van zondag tot en met dinsdag werd gevierd, vlak voor de vastenperiode. Deze periode is veertig dagen voor Pasen, en werd gedaan als herdenking aan de veertig dagen waarop Jezus al vastend door de woestijn heen zwierf. Tijdens het vasten mochten de mensen geen vlees eten. Tijdens carnaval werd daarom al het vlees opgemaakt, omdat het anders zou bederven. Hier is ook de oorsprong van de naam van het feest te vinden, namelijk van het Latijnse carne vale, wat ‘vaarwel aan het vlees’ betekent.

De eerste vieringen

De eerste carnavalsvieringen vonden plaats in Italië. In bijvoorbeeld Venetië wordt het al sinds 1268 gevierd. Met de verspreiding van het geloof, verspreidde ook het feest zich over Europa. Via Spanje en Frankrijk breidde het zich langzaam uit over Europa, en zo ook naar Nederland. In Nederland is het feest tot het zuiden en het oosten van het land beperkt gebleven, omdat daar de meeste katholieken wonen.

Heidense invloeden

Door deze verspreiding heeft het feest veel invloeden van verschillende culturen gehad, maar ook van heidense geloven en tradities. Hierdoor heeft het zijn huidige uitbundigheid gekregen. Traditioneel begon het carnavalsfeest met een machtsoverdracht. Prins Carnaval kreeg daarbij de sleutel van de stad, en daarmee de bestuurlijke macht in handen. De prins was een gewone burger die ook door het volk werd uitgekozen. De sociale orde werd tijdelijk omgedraaid. Burgers mochten de draak steken met de stedelijke adel. Het gebruik van maskers komt waarschijnlijk van deze traditie, omdat men hierdoor hun eigen status konden verbergen.

De elfde van de elfde

Een andere interpretatie is dat carnaval het feest van de zotten is. In Nederland begint op 11 november (de elfde van de elfde) het carnavalsseizoen. In het katholicisme is elf het getal van de imperfectie. Het wordt daarom ook wel gezien als het gekkengetal. De mensen zijn op carnaval vrij om even lekker gek te doen.

Alaaf, alaaf, alaaf!

Alaaf! Alaaf! Alaaf! Het is een algemene carnavals groet die afkomstig is uit de Keulse carnavals traditie. Het bijbehorende handgebaar is met de vingertoppen van de rechterhand, naar de linkerslaap brengen. In veel Limburgse en Brabantse plaatsen wordt de term gebruikt. Plaatsen als Bergen op Zoom, ’s Hertogenbosch en Breda gebruiken ”alaaf!” Alaaf is een verbastering van het getal elf, ook wel bekend als het gekkengetal. Oorspronkelijk is alaaf een uitroep bij een dronk, denk aan proost.

 

Vorst Metternich

Vorst Metternich uit Keulen is de eerste waarvan bekend is dat hij Alaaf gebruikt. In het oude Keulse dialect betekent ”all af” alles weg betekenen. De brief die de vorst uit Keulen schreef, is in de aanloopfase van carnaval geschreven. Tijdens carnaval zorgde je ervoor dat al het drank en spijs op moest gaan. In de brief van Metternicht stond ”Kölle Alaaf” wat betekent ”Keulen Alaaf,” wat weer verder betekent ”behalve Keulen, alles weg.” Er zijn ook mensen die zeggen dat ”Kölle Alaaf,” ”Keulen voor alles” zou betekenen. De betekenis is dan wel onbekend, toch is het woord alaaf een toonaangevend woord binnen de Nederlandse (en delen van Duitsland’s) carnaval!

 

Plaatsen waar de term alaaf wordt gebruikt

Er zijn veel plaatsen waar alaaf wordt gebruikt als kreet, hieronder zie je een overzichtje waar deze term gebruikt wordt:

  • Breda (Kielegat)
  • Tilburg (Kruikestad)
  • Bergen op Zoom (Krabbegat)
  • Oosterhout (Kaaiendonk)
  • Eindhoven (Lampegat)
  • ’s Hertogenbosch (Oeteldonk)
  • Sint-Michielsgestel (Krabberdonk)
  • Den Dungen (Krabberdonk)
  • Roosendaal (Tullepetaonestad)
  • Rosmalen (Zandhazendurp)

Zoals je hierboven kan zien hebben de meeste plaatsen in Brabant waar carnaval gevierd wordt ook een alternatieve plaatsnaam. Dat is typisch iets van het bourgondische carnaval vieren. Als je goed hebt gekeken staat Eindhoven er niet tussen, dit komt omdat hun ”Salaai!” gebruiken als uitroep.