Zo is carnaval ontstaan

De meeste mensen in Nederland kennen carnaval als een uitbundig feest in het zuiden van het land. Een feest van muziek, verkleedpartijen en Hollandse gezelligheid. Maar waar komt het eigenlijk vandaan? Hieronder vind je het antwoord op deze vraag.

Vaarwel aan het vlees

De oorsprong van carnaval komt uit de Middeleeuwen. Het is een katholiek feest wat van zondag tot en met dinsdag werd gevierd, vlak voor de vastenperiode. Deze periode is veertig dagen voor Pasen, en werd gedaan als herdenking aan de veertig dagen waarop Jezus al vastend door de woestijn heen zwierf. Tijdens het vasten mochten de mensen geen vlees eten. Tijdens carnaval werd daarom al het vlees opgemaakt, omdat het anders zou bederven. Hier is ook de oorsprong van de naam van het feest te vinden, namelijk van het Latijnse carne vale, wat ‘vaarwel aan het vlees’ betekent.

De eerste vieringen

De eerste carnavalsvieringen vonden plaats in Italië. In bijvoorbeeld Venetië wordt het al sinds 1268 gevierd. Met de verspreiding van het geloof, verspreidde ook het feest zich over Europa. Via Spanje en Frankrijk breidde het zich langzaam uit over Europa, en zo ook naar Nederland. In Nederland is het feest tot het zuiden en het oosten van het land beperkt gebleven, omdat daar de meeste katholieken wonen.

Heidense invloeden

Door deze verspreiding heeft het feest veel invloeden van verschillende culturen gehad, maar ook van heidense geloven en tradities. Hierdoor heeft het zijn huidige uitbundigheid gekregen. Traditioneel begon het carnavalsfeest met een machtsoverdracht. Prins Carnaval kreeg daarbij de sleutel van de stad, en daarmee de bestuurlijke macht in handen. De prins was een gewone burger die ook door het volk werd uitgekozen. De sociale orde werd tijdelijk omgedraaid. Burgers mochten de draak steken met de stedelijke adel. Het gebruik van maskers komt waarschijnlijk van deze traditie, omdat men hierdoor hun eigen status konden verbergen.

De elfde van de elfde

Een andere interpretatie is dat carnaval het feest van de zotten is. In Nederland begint op 11 november (de elfde van de elfde) het carnavalsseizoen. In het katholicisme is elf het getal van de imperfectie. Het wordt daarom ook wel gezien als het gekkengetal. De mensen zijn op carnaval vrij om even lekker gek te doen.

Alaaf, alaaf, alaaf!

Alaaf! Alaaf! Alaaf! Het is een algemene carnavals groet die afkomstig is uit de Keulse carnavals traditie. Het bijbehorende handgebaar is met de vingertoppen van de rechterhand, naar de linkerslaap brengen. In veel Limburgse en Brabantse plaatsen wordt de term gebruikt. Plaatsen als Bergen op Zoom, ’s Hertogenbosch en Breda gebruiken ”alaaf!” Alaaf is een verbastering van het getal elf, ook wel bekend als het gekkengetal. Oorspronkelijk is alaaf een uitroep bij een dronk, denk aan proost.

 

Vorst Metternich

Vorst Metternich uit Keulen is de eerste waarvan bekend is dat hij Alaaf gebruikt. In het oude Keulse dialect betekent ”all af” alles weg betekenen. De brief die de vorst uit Keulen schreef, is in de aanloopfase van carnaval geschreven. Tijdens carnaval zorgde je ervoor dat al het drank en spijs op moest gaan. In de brief van Metternicht stond ”Kölle Alaaf” wat betekent ”Keulen Alaaf,” wat weer verder betekent ”behalve Keulen, alles weg.” Er zijn ook mensen die zeggen dat ”Kölle Alaaf,” ”Keulen voor alles” zou betekenen. De betekenis is dan wel onbekend, toch is het woord alaaf een toonaangevend woord binnen de Nederlandse (en delen van Duitsland’s) carnaval!

 

Plaatsen waar de term alaaf wordt gebruikt

Er zijn veel plaatsen waar alaaf wordt gebruikt als kreet, hieronder zie je een overzichtje waar deze term gebruikt wordt:

  • Breda (Kielegat)
  • Tilburg (Kruikestad)
  • Bergen op Zoom (Krabbegat)
  • Oosterhout (Kaaiendonk)
  • Eindhoven (Lampegat)
  • ’s Hertogenbosch (Oeteldonk)
  • Sint-Michielsgestel (Krabberdonk)
  • Den Dungen (Krabberdonk)
  • Roosendaal (Tullepetaonestad)
  • Rosmalen (Zandhazendurp)

Zoals je hierboven kan zien hebben de meeste plaatsen in Brabant waar carnaval gevierd wordt ook een alternatieve plaatsnaam. Dat is typisch iets van het bourgondische carnaval vieren. Als je goed hebt gekeken staat Eindhoven er niet tussen, dit komt omdat hun ”Salaai!” gebruiken als uitroep.

Komt bij u de stress voor carnavalskleding weer langzaam dichtbij?

De Carnaval is weer van start gegaan, dus langzaam komen de vragen weer van uw vrienden.
Ga je mee? Doe je mee met een gezamenlijk carnavalspak?
Iedereen zoekt zijn of haar kleding bij elkaar.
U krijgt ook de kriebels om naar dit gezellige feest te gaan, maar u heeft niets om aan te trekken.
Is dit werkelijk zo?

We geven u een aantal tips, zodat u zich ook mooi verkleed kunt mengen in de feestvreugde!

Oude kleding
Iedereen bewaard er wel kleding oude kleding.
U toch ook?
Voor dit feest is het zeker de moeite waard om even op zolder te gaan kijken.
Er ligt vast iets, waar u iets mee kunt.
Het past niet meer of u bent er niet tevreden mee, dan kunt u ook van tweekleding stukken er één maken!

Pak die broek.
Is de kleur niet jouw keuze of is deze vaal, dat is niet erg.
Het is tenslotte Carnaval……
Knip de zijnaden door van de ene broek.
De andere broek knip je over het midden van de pijpen door om deze vervolgens weer aan elkaar te zetten.
Deze broek zal u altijd passen!

Bij een te grote broek kunt u natuurlijk een bretels gebruiken, maar ook een riem of bijvoorbeeld een sjaal zouden deze broek omhoog kunnen houden.

Als knal op de vuurpijl, zou u natuurlijk ook nog iets aan uw kapsel kunnen doen.
Wanneer u met het kapsel niet over straat zou kunnen, dan bent u helemaal klaar voor de Carnaval.
Zet vlechtjes, grote strikken of maak staartjes in uw haar.
U kunt natuurlijk ook uw haar gek stijlen, door er extreem veel haarlak in te spuiten.

Liever niets in uw haar!
Dan kunt u natuurlijk ook een pruik kopen.

Feest pruiken

Programma tijdens Carnaval

Elfde van elfde

De Carnaval begint ruim voor de daadwerkelijk Carnavalsperiode en wel op 11 november!
Elk jaar wordt dit ritueel weer opgevolgd.
Het getal 11 wordt ook wel het gekke getal genoemd, daarom de start van deze periode op 11 november!

Toppers feestwinkel

Prins

In veel plaatsen in België en Nederland waar Carnaval wordt gevierd is er een Prins Carnaval.
De Prins is afkomstig uit Duitsland.
Tijdens de Carnaval neemt de Prins op zaterdag, danwel zondag de macht over in de dorpen of steden.
Een Prins bepaald op dat moment wat er zou moeten worden ondernomen.
Met de Carnaval is er veel ruimte voor feest en vaak wordt er een carnavalslied gekozen voor dat jaar.

Narren

De Narren regeren samen met de Prins over de stad.
Carnavalvierders (narren) nemen bezit van straten en kroegen met de feestelijke versiering/kleding.
Tijdens deze feest periode wordt er veel versiering aangebracht middels vlaggen, maskers en eventueel slingers.
Iedereen is verkleed tijdens deze 4 dagen en wordt veel gedronken, gegeten en uiteraard ook gelachen.
De luidruchtige muziek zorgt voor een goede sfeer tijdens deze dagen.

Optocht

Er is één optocht in elke stad (zegetocht Prins Carnaval).
Een optocht gaat door een groot deel van de stad met lachende en dansende mensen.
In veel steden worden er ook speciale optochten georganiseerd voor de kinderen.
In veel steden is er nog een rituele afsluiting rond middernacht, waarbij er afscheid wordt genomen van de Prins en Narrenrijk.
Elk stad doet dit op z’n eigen wijze.
Het kan dat er symbolen van de Carnaval worden begraven of verbrand.
De woensdag na de Carnaval (Aswoensdag) wordt het leven weer opgepakt.
Mits men geen kater heeft!!

Carnaval wanneer is het?

Het begin van Carnaval is zes weken voor Pasen, waarbij vroeger de eerste dag de zondag was.
In veel Carnavalssteden is er een dagje bijgekomen, waardoor de Carnaval al wordt ingeluid op zaterdag.
De echte Carnavalvierders starten zelfs al op de vrijdag!
Waarom 6 weken voor de Pasen Carnaval?
Carnaval is vanuit vroegere tijd het feest van het eten voor de 40 dagen durende vastentijd.

Het vroegst wanneer Carnaval kan beginnen is op 1 februari, dan zou Pasen op de 22e vallen in Maart).
Carnaval kan op z’n laatst op 9 maart vallen.
Paaszondag is op het moment van de eerste volle maan op de zondag van de lenthe, die officieel op 21 maart start.

Data voor de komende Carnaval:
2015:
14 tot en met 17 februari 2015

2016:
6 tot en met 9 februari 2016

2017:
25 tot en met 28 februari 2017

2018:
10 tot en met 13 februari 2018

2019:
2 tot en met 5 maart 2019

2020:
22 tot en met 25 februari 2020